ECOMAP | Ecodesign voor mechatronische producten

Praktisch ecodesign voor mechatronische producten

Veel ontwikkelaars van mechatronische producten willen de milieu-impact van hun producten verminderen, maar hebben moeite om algemene ecodesignrichtlijnen en complexe LCA-methodes te vertalen naar concrete ontwerpkeuzes. Om deze uitdaging aan te gaan, ontwikkelt ECOMAP een pragmatische aanpak voor ecodesign in de vroege ontwerpfasen van deze producten. Dit gebeurt op een moment waarop marktvraag en Europese regelgeving duurzaam productontwerp tot een strategische prioriteit maken.
 

Doelgroep

ECOMAP richt zich op bedrijven die betrokken zijn bij de ontwikkeling van mechatronische producten en systemen, waaronder:

• Fabrikanten van industriële machines en productieapparatuur
• Ontwikkelaars van mobiele, elektrische en thermische systemen
• Bedrijven die producten ontwerpen die mechanica, elektronica en software bevatten
• Dienstverleners in engineering en productontwikkeling die industriële innovatie ondersteunen

Context

De ontwikkeling van mechatronische producten wordt steeds complexer. Producten combineren in toenemende mate mechanische, elektronische en softwarecomponenten, terwijl bedrijven onder druk staan om hun milieuprestaties en circulariteit te verbeteren.

Bestaande methodes zoals levenscyclusanalyse (LCA) leveren waardevolle inzichten op, maar zijn vaak te complex om al in de vroege ontwerpfase te worden toegepast. Net in die fase hebben ontwerpbeslissingen de grootste impact op het verminderen van de milieuvoetafdruk.

Ecodesign vraagt van bedrijven dat zij een evenwicht vinden tussen prestaties, kosten en duurzaamheid. Daarbij spelen materiaalgebruik, energieverbruik, levensduur, herstelbaarheid en end-of-life een belangrijke rol. Toch ontbreken vandaag nog praktische richtlijnen die ingenieurs ondersteunen bij deze afwegingen in hun dagelijkse ontwerpwerk.
 

Doelstelling & resultaten 

ECOMAP wil bedrijven helpen om ecodesign op een pragmatische en efficiënte manier te integreren in de ontwikkeling van mechatronische producten. Het project ontwikkelt een praktische aanpak en bijhorende hulpmiddelen die innovatoren en ontwerpers ondersteunen bij het ontwikkelen van duurzamere producten en bedrijfspraktijken.

Doelstellingen van het project:

• De belangrijkste lifecycle hotspots en relevante ecodesignstrategieën identificeren
• Productarchetypes en referentieprofielen voor de levenscyclus ontwikkelen
• Praktische ontwerprichtlijnen en ontwerpregels opstellen
• Beslissingsondersteunende tools ontwikkelen en evalueren die aansluiten bij bestaande engineeringprocessen
• Innovatoren en ontwerpers ondersteunen bij het ontwikkelen van duurzamere producten en bedrijfspraktijken

Verwachte resultaten

• Praktische ontwerprichtlijnen
  Duidelijke tips en ontwerpregels om producten duurzamer te maken, onder meer op het vlak van materiaalkeuze, energieverbruik, levensduur en herstelbaarheid.
• Gebruiksvriendelijke LCA-tool
  Een vereenvoudigde aanpak om de impact over de volledige levenscyclus te evalueren, inclusief materialen, productie, gebruik en einde levensduur. De tool houdt bovendien beter rekening met elektronica, gebruiksfasen, circulaire strategieën en businessmodellen.
• Beslissingsondersteunende tools
  Tools die ingenieurs helpen ontwerpopties te vergelijken en afwegingen inzichtelijk te maken, zonder dat daarvoor uitgebreide datasets nodig zijn.
• Demonstratiecases
  Concrete voorbeelden uit bedrijven die tonen hoe ecodesign in de praktijk werkt en welke impact het kan hebben.
• Opleidingsmateriaal en kennisoverdracht
  Webinars, workshops, opleidingen, blogs en korte instructievideo’s die bedrijven helpen om ecodesignmethodes toe te passen in hun dagelijkse engineeringpraktijk.
   

Aanpak

Het project is opgebouwd rond vijf werkgebieden.

1. Vereisten en ecodesignkader
De partners brengen de behoeften van de industrie in kaart, bepalen relevante productcategorieën en ontwikkelen een geïntegreerde ecodesignaanpak voor mechatronische producten.

2. Ontwikkeling van een vereenvoudigde LCA-methode en tool
Het project ontwikkelt en valideert een vereenvoudigde methode voor levenscyclusanalyse en een praktische rekentool, specifiek afgestemd op mechatronische producten.

3. Ecodesignconcepten en productcategorieën
Relevante ecodesignconcepten worden geclassificeerd en geëvalueerd voor verschillende productcategorieën en levenscyclusprofielen.

4. Ontwerprichtlijnen en oplossingsruimtes
Het project vertaalt ecodesignconcepten naar concrete richtlijnen, ontwerpregels en oplossingsruimtes die ingenieurs rechtstreeks kunnen toepassen.

5. Kennisoverdracht en disseminatie
De resultaten worden verspreid via een projectwebsite, digitale content, webinars, evenementen, workshops en opleidingsformats.
 

Financiering

• Financieringsinstantie: VLAIO
• Projecttype: COOCK+
• Contractnummer: HBC.2025.0634
   

Externe links

COOCK LCI-e-project: ECOMAP bouwt voort op de resultaten van het COOCK LCI-e-project om praktische ecodesignmethodes en vereenvoudigde milieubeoordelingstools te ontwikkelen die specifiek zijn afgestemd op de ontwikkeling van mechatronische producten.